Ekim 2026'da Avrupa Birliği'nin hızlı alarm sistemine Türkiye menşeli 31 bildirim düştü. Bunların 18'i aynı ürün içindi: kuru incir. Üstelik bu 18 bildirimin 17'si ayın ikinci yarısında, yeni sezon ihracatının hızlandığı günlerde geldi. Bu yoğunlaşma, hasadın ardından yeni sezon sevkiyatlarının başladığı dönemle örtüşüyor. Bu yazıda Ekim ayı RASFF verilerini resmî kaynaktan derleyip Türkiye'deki ihracatçılar için ne anlama geldiğini ele alıyoruz.
RASFF nedir, bu analiz neyi kapsıyor?
RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed), AB üye devletleri, Avrupa Komisyonu ve EFSA arasında gıda, yem ve gıdayla temas eden maddelerle ilgili riskleri hızla paylaşmak için kullanılan sistemdir. Norveç, İzlanda, Lihtenştayn ve İsviçre de sisteme katılır. Bildirimlerin kamuya açık özeti RASFF Window veri tabanında yayımlanır.
Bu analiz, RASFF Window'da 1–31 Ekim 2026 tarihleri arasında doğrulanan bildirimlere dayanır (erişim: 5 Kasım 2026). RASFF kayıtları sonradan güncellenebildiği için sayılar ileride küçük farklılıklar gösterebilir.
Ekim 2026'da genel tablo
Ekim ayında toplam 500 bildirim yayımlandı. Bunların 446'sı gıda, 40'ı yem, 14'ü gıdayla temas eden maddelerle ilgiliydi.
Risk kararları: 218 ciddi, 100 potansiyel olarak ciddi, 115 potansiyel risk, 63 ciddi değil, 4 risk yok.
Bildirim tipleri: 153 dikkat için bilgilendirme, 127 uyarı, 121 sınır reddi, 99 takip için bilgilendirme.
En çok bildirim yapan ülkeler: Hollanda (76), İtalya (59), Almanya (46), Fransa (44), Polonya (43), Belçika (39).
En çok bildirim alan menşe ülkeler: Polonya (42), Türkiye (30; birden fazla menşe ülkesi bulunan 1 bildirimle birlikte 31), Çin (27), Hollanda (26), İspanya, Fransa, İtalya ve Brezilya (her biri 24–25).
Öne çıkan ürün grupları: meyve ve sebzeler (97), kanatlı eti (70), kuruyemiş ve tohumlar (36), kanatlı dışı et (31), diyet gıdaları ve takviyeler (31), balık (28), yem maddeleri (28), baharatlar (24).
Türkiye kaynaklı bildirimler: 31 bildirim, üç örüntü
Türkiye'nin menşe ülke olarak yer aldığı 31 bildirim, Ekim'deki tüm bildirimlerin yaklaşık %6'sına karşılık geliyor. Ancak dağılım dikkat çekici biçimde birkaç ürün ve tehlikede toplanıyor:
Kuru incirde mikotoksin – 18 bildirim (%58): 17'si kuru incir, 1'i incir ezmesi. 11'inde yalnızca okratoksin A, 5'inde yalnızca aflatoksin, 2'sinde ikisi birlikte bildirildi. 18'inin tamamı sınır reddi, 17'si "ciddi" risk kararıyla kaydedildi. Siyah çerezlik ay çekirdeğindeki okratoksin A bildirimi de eklendiğinde mikotoksin kaynaklı bildirimler 19'a çıkıyor.
Pestisit kalıntıları – 7 bildirim: 4'ü taze biber, birer tanesi domates, armut ve salamura asma yaprağı. Asetamiprid üç farklı üründe (armut, biber, domates) bildirildi. Biberlerde ayrıca emamektin benzoat, tiametoksam, tau-fluvalinat, malatiyon, formetanat ve klorpirifos-metil yer aldı.
Kükürt dioksit/sülfit – 2 bildirim: kuru kayısıda izin verilen düzeyin üzerinde kükürt dioksit (E220) ve kuru üzümde beyan edilmemiş sülfit.
Diğer – 3 bildirim: sumakta Sudan I ve Sudan IV boyaları, nohutta böcek ve konserve jalapeño biberde yabancı madde (kaplama parçası).
Türkiye menşeli 31 bildirimin 24'ü sınır reddi (%77), 3'ü uyarı, 4'ü bilgilendirme bildirimiydi. Risk kararlarında 24 ciddi, 3 potansiyel olarak ciddi ve 4 potansiyel risk vardı. Bildirimlerin 11'ini Bulgaristan yaptı; bunu Almanya (6), İtalya (4) ve Fransa (3) izledi.
Sınır reddi oranı neden önemli?
Ekim'de tüm bildirimlerde sınır reddi oranı yaklaşık %24 iken Türkiye menşeli bildirimlerde bu oran %77. AB'nin Ekim ayında verdiği 121 sınır reddinin yaklaşık beşte biri (24) Türkiye menşeli ürünlerle ilgiliydi. Sınır reddi, ürünün AB pazarına girmeden durdurulduğu anlamına gelir. Tüketiciye ulaşmamış olması iyi bir haberdir; ancak ihracatçı için iade, imha ya da yeniden işleme maliyeti ve en önemlisi itibar kaybı demektir. Sık tekrarlanan sınır redleri, AB'nin ilgili ürün ve ülke için resmî kontrol sıklığını gözden geçirmesinde de dikkate alınan bir göstergedir.
Ekim'in öne çıkan bildirimleri
Kuru incirde "çok yüksek" okratoksin A: Bulgaristan'ın sınırda reddettiği partide okratoksin A düzeyi bildirim konusunda "çok yüksek" olarak nitelendi. Aynı hafta İtalya'dan üç ayrı "yüksek okratoksin A" bildirimi geldi.
İncir ezmesinde okratoksin A: Sorunun yalnızca kuru incirle sınırlı olmadığını, hammaddenin işlenmiş ürüne taşındığını gösteriyor. Ezme, pasta ve dolgu üreticileri için hammadde kabul kontrolünün önemine işaret ediyor.
Sumakta Sudan I ve Sudan IV: Almanya'nın "ciddi" risk kararıyla yaptığı uyarı bildirimi. Sudan boyaları AB'de gıdada kullanımına izin verilen renklendiriciler arasında yer almaz; baharatta görülmeleri tipik bir taklit-tağşiş (sahtecilik) bulgusudur.
Taze biberde üç etken madde birden: Tek bir partide emamektin benzoat, tiametoksam ve tau-fluvalinat bildirildi. Çoklu kalıntı, tarladaki ilaçlama programının ve hasat öncesi bekleme sürelerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini düşündürür.
Kuru üzümde beyan edilmemiş sülfit: Fransa'nın uyarı bildirimi. Sülfit, AB'de etikette beyanı zorunlu alerjenler arasındadır; burada sorun ürünün kendisinden çok etiket bilgisidir.
Eylül ile karşılaştırma
Aynı kaynağa göre Eylül 2026'da toplam 458 bildirim yayımlanmış, bunların 37'si Türkiye menşeli olmuştu. Ekim'de toplam bildirim 500'e çıkarken Türkiye menşeli bildirimler 31'e indi; Türkiye'nin payı yaklaşık %8'den %6'ya geriledi. Ancak kuru incirdeki yoğunlaşma, sayıdaki düşüşün risk tablosunun düzeldiği anlamına gelmediğini gösteriyor: 18 incir bildiriminin 17'si 16–31 Ekim arasında geldi ve yeni sezon sevkiyatları devam ediyor.
İhracatçılar için dersler
Mikotoksin dağılımı heterojendir, örnekleme planı belirleyicidir. Aflatoksin ve okratoksin A, partideki az sayıda meyvede yoğun olarak bulunabilir. Bu nedenle tek bir alt örnekle verilen "uygun" sonucu güvence saymak yanıltıcıdır. Resmî kontrollerde AB'nin örnekleme kurallarına göre çok sayıda alt örnek alınır; firma içi örnekleme de bu mantıkla kurgulanmalıdır.
Limitler hem aflatoksin hem okratoksin A için geçerlidir. Tüzük (AB) 2023/915, kuru incir için aflatoksin B1, toplam aflatoksin ve okratoksin A'ya ayrı maksimum limitler belirler. Ekim'deki incir bildirimlerinin çoğunluğunun okratoksin A olması, analiz planında yalnızca aflatoksine odaklanmanın yetmeyeceğini gösteriyor.
Önleme tarlada ve kurutmada başlar. Hakemli çalışmalar, incirde küf girişinin büyük ölçüde meyvenin ağız kısmından (ostiol) gerçekleştiğini, yere düşmüş ve toprakla temas eden meyvelerde kontaminasyonun arttığını ve çeşit seçiminin belirleyici olduğunu gösteriyor. Yerden yükseltilmiş kurutma, toprakla teması azaltan uygulamalar ve sevkiyat öncesi parti taraması önerilen başlıca önlemler arasında. Aydın'da ihracatçı firmalardan 2024–2025'te alınan 1.253 kuru incir örneğinin incelendiği bir çalışmada 29 örneğin AB limitlerini aştığı bildirildi; bu da sevkiyat öncesi analizin ve parti bazlı ayıklamanın önemini gösteriyor.
Artırılmış resmî kontrollere hazırlıklı olun. Uygulama Tüzüğü (AB) 2019/1793, belirli üçüncü ülkelerden gelen belirli ürünler için sınırda artırılmış resmî kontrol ve özel ithalat koşulları öngörür. Türkiye menşeli bazı ürünler (kuru incir ve biber gibi) bu tüzüğün eklerinde yer alabilir; güncel liste düzenli olarak revize edildiği için sevkiyat öncesi tüzüğün konsolide metninden kontrol edilmelidir.
Pestisitte hedef pazarın MRL'si esas alınır. Tüzük (AT) 396/2005 kapsamında AB'nin maksimum kalıntı limitleri, Türkiye'deki ruhsatlı kullanımdan farklı olabilir. Üreticiyle yapılan sözleşmede ilaç listesi, bekleme süreleri ve hasat öncesi kalıntı analizi açıkça tanımlanmalıdır.
Baharatta sahtecilik bir tedarikçi riskidir. Sumak gibi renk üzerinden değer gören ürünlerde, tedarikçi onayı ve hammadde kabulü taklit-tağşiş zafiyet değerlendirmesiyle desteklenmelidir. GFSI onaylı standartlar (BRCGS Food, IFS Food, FSSC 22000) da hammadde risk değerlendirmesinde sahtecilik riskinin ele alınmasını bekler.
Sevkiyat öncesi kontrol listesi
Kuru incir ve kuruyemiş partileri için aflatoksin B1, toplam aflatoksin ve okratoksin A analizi planlandı mı?
Örnekleme planı parti büyüklüğüne göre yeterli sayıda alt örnek içeriyor mu?
Analiz akredite bir laboratuvarda ve AB limitlerini güvenle ölçebilecek yöntemle yapılıyor mu?
Kurutma alanlarında toprakla temas, yere düşmüş meyve ve nem kontrolü izleniyor mu?
Taze meyve-sebze üreticileriyle AB MRL'lerine göre ilaç listesi ve bekleme süreleri yazılı olarak paylaşıldı mı?
Ürünün Uygulama Tüzüğü (AB) 2019/1793 eklerinde yer alıp almadığı ve gerekli belgeler sevkiyattan önce kontrol edildi mi?
Baharat tedarikçileri için sahtecilik zafiyet değerlendirmesi güncel mi?
Sülfit içeren ürünlerde etiketteki alerjen beyanı hedef pazar mevzuatına uygun mu?
Devamı için
Bir önceki ayın tablosu için Eylül 2026 RASFF gıda ve yem bildirimleri analizimize, gıdayla temas eden malzemelerdeki riskler için de Eylül 2026 gıda dışı bildirim analizimize göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
Avrupa Komisyonu. RASFF Window – 1–31 Ekim 2026 bildirimleri [veri tabanı]. Erişim: 5 Kasım 2026. https://webgate.ec.europa.eu/rasff-window/screen/search
Avrupa Komisyonu. RASFF Window – 1–30 Eylül 2026 bildirimleri [veri tabanı]. Erişim: 5 Kasım 2026. https://webgate.ec.europa.eu/rasff-window/screen/search
Commission Regulation (EU) 2023/915 of 25 April 2023 on maximum levels for certain contaminants in food and repealing Regulation (EC) No 1881/2006. Official Journal of the European Union. 2023;L 119:103. http://data.europa.eu/eli/reg/2023/915/oj
Commission Implementing Regulation (EU) 2019/1793 of 22 October 2019 on the temporary increase of official controls and emergency measures governing the entry into the Union of certain goods from certain third countries. Official Journal of the European Union. 2019;L 277:89. http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2019/1793/oj
Regulation (EC) No 396/2005 of the European Parliament and of the Council of 23 February 2005 on maximum residue levels of pesticides in or on food and feed of plant and animal origin. Official Journal of the European Union. 2005;L 70:1. http://data.europa.eu/eli/reg/2005/396/oj
Regulation (EC) No 1333/2008 of the European Parliament and of the Council of 16 December 2008 on food additives. Official Journal of the European Union. 2008;L 354:16. http://data.europa.eu/eli/reg/2008/1333/oj
Regulation (EU) No 1169/2011 of the European Parliament and of the Council of 25 October 2011 on the provision of food information to consumers. Official Journal of the European Union. 2011;L 304:18. http://data.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
Yarali E, Ulken U, Pehlivan R. Aflatoxin levels in dried figs export from Turkey. Mycotoxin Research. 2026;42:31. doi:10.1007/s12550-026-00644-2
Janfi Z, Romero-Martín MÁ, Cabello D, Gordon A, García-López MT, Moral J. Susceptibility of Ficus carica L. cultivars to fruit colonization by Aspergillus spp. and its relationship with mycotoxin contamination in industrial batches. Foods. 2026;15:2289. doi:10.3390/foods15132289
Kabak B. Aflatoxins in hazelnuts and dried figs: occurrence and exposure assessment. Food Chemistry. 2016;211:8–16. doi:10.1016/j.foodchem.2016.04.141